Coronavirus

In tijden van crisis maken “mensen” het verschil. Het is goed dat de overheid en banken bijspringen met hulp- en steunmaatregelen en dat je daar als ondernemer of werknemer gebruik van kunt maken. Vaak bieden overeenkomsten of wet en regelgeving ook mogelijkheden om schade zoveel mogelijk te beperken. De belangrijkste zaken hebben we hieronder voor je op een rij gezet. Feit is dat het bij de hulp- en steunmaatregelen meestal gaat om “uitstel” van betaling. Dat geeft lucht maar geen omzet. Er zal geschakeld en vooruitgedacht moeten worden. Crisismanagement is een vak apart en vaak moeten onder hoge druk beslissingen genomen worden. Snel juridisch inzicht verkrijgen is essentieel om gevolgen en risico’s van beslissingen te kunnen overzien. Ga je wel of niet reorganiseren? Kan de jaarrekening eigenlijk nog wel worden vastgesteld met het oog op de continuïteit? Ga je zelf nog vers geld inbrengen en kun je daar ook zekerheidsrechten voor vestigen? Je hebt uitstel van betaling gevraagd maar de bank en/of Belastingdienst werken niet mee. Wat nu? Wij zijn gewend om juist op die momenten te schakelen, te onderhandelen en samen met u het verschil te maken!

Q&A – BELANGRIJKE JURIDISCHE VRAGEN EN ANTWOORDEN OVER CORONA

Hieronder vindt u veelvoorkomende juridische vragen en antwoorden over (de gevolgen van) het coronavirus.
De onderstaande antwoorden dienen uitsluitend als algemene informatie. Wij doen ons uiterste best om deze informatie up to date te houden maar er maar voor de meest recente stand van zaken kunt u het beste met een van onze advocaten schakelen.

      Arbeidsrecht

      Werkgever draagt op grond van de Arbowetgeving zorg voor beleid dat gericht is op goede arbeidsomstandigheden en is verplicht te zorgen voor een ergonomisch ingerichte thuiswerkplek. Dit geldt niet als dit in redelijkheid niet van werkgever kan worden verwacht, bijvoorbeeld als de werknemer af en toe thuis werkt.

      Kosten die een werkgever maakt in het kader van zijn Arboverplichtingen, kunnen niet voor rekening van de werknemer komen. Tip: Het verstrekken en vergoeden van Arbovoorzieningen geschiedt belastingvrij.

      Indien werkgever tekort schiet in zorgplicht, is hij aansprakelijk voor de schade die de werknemer daardoor lijdt. Inspectie SZW is bevoegd om (thuis)werkplekken te controleren, dit kan ook via foto’s en film en boetes variëren tussen € 430,= en € 13.500,=.

      Tip: Indien aan de werknemer aanwijzingen worden gegeven met het oog op afwenden van mogelijk gevaar, wordt het risico op een boete en/of aansprakelijkheid voor eventueel door de werknemer te lijden schade zoveel mogelijk beperkt.

      Het is door de geldende privacywetgeving in veel gevallen heel lastig om als werkgever te controleren of de werknemer ook daadwerkelijk aan het werk is. Als het niet meetbaar is, dan blijf in gesprek met de werknemer en vraag om uitleg. Werkgever kan in principe slechts achteraf controleren of de afgesproken taken zijn afgerond.

      Meest voor de hand liggende ontslaggrond ten gevolge van coronacrisis is de bedrijfseconomische reden. Maar…. Voorwaarde voor gebruik van de NOW-regeling is dat bij de aanvraag op grond van de NOW, de werkgever zich vooraf committeert aan de verplichting géén ontslag op grond van bedrijfseconomische redenen aan te vragen voor zijn werknemers, gedurende de periode waarover de tegemoetkoming ontvangen wordt.

      Het is desalniettemin mogelijk om zowel gebruik te maken van de NOW-regeling als een ontslagaanvraag om bedrijfseconomische redenen in te dienen, of via een vaststellingsovereenkomst. Een werkgever die beide doet, zal minder looncompensatie krijgen. Werkgevers doen er verstandig aan een kosten-baten afweging te maken.

      Voor andere ontslaggronden blijven de reguliere ontslagregels- en procedures gelden. Wel zullen er minder mondelinge behandelingen in de rechtbank plaatsvinden. Indien een werkgever gebruik maakt van de NOW-regeling, kan hij de arbeidsovereenkomst met zijn werknemers beëindigen, zonder dat hij daardoor minder compensatie zal ontvangen. Het moet dan niet gaan om een ontslagaanvraag op de a-grond bij UWV. De werkgever is desalniettemin verplicht ‘in overeenstemming met het doel van de NOW’ te handelen.

      Let op: Als de gemiddelde loonsom over maart-april-mei 2020 lager is dan de loonsom in januari 2020, wordt de hoogte van de subsidie verminderd met 90% van het bedrag waarmee de loonsom is gedaald. Bij inachtneming van de opzegtermijn zal hier meestal geen sprake van zijn.

      Dossieropbouw en monitoring verbetertraject op afstand is soms lastig, zeker bij ‘houding en gedrag-issues’. Tip: indien verbetering niet gemonitord kan worden, verleng dan het verbetertraject. Stuur de werknemer hiervan een bericht dat het traject on hold staat en dat de termijn wordt opgeschort, zodra weer gewerkt/begeleid kan worden zoals afgesproken. Gaat het om inhoudelijke begeleiding/verbeteringen, dan zijn er meer opties en zorg voor een goede voortgang en verslaglegging.

      Nieuw beleid rechtbanken per 7 april 2020: ontbindingsverzoeken vallen onder de nieuwe lijst met urgente zaken en worden dus weer in behandeling genomen (wel langere termijnen). De vraag is dan (vooralsnog) kan het volledig schriftelijk of via video.

      Er moet vastgesteld worden of een werknemer ziek is in de zin van de wet. Dit kan enkel vastgesteld worden door de bedrijfsarts. Bedrijfsartsen geven op dit moment zoveel mogelijke op afstand advies, maar zorg er wel voor dat dit advies er komt. U heeft als (verzekerde) werkgever belang bij het laten vaststellen hiervan.

      Een werknemer kan er mogelijk belang bij hebben om zich juist niet ziek te laten melden, omdat in geval van ziekte niet het volledige loon wordt doorbetaald. In dat geval kan er met een werknemer ook nog afgesproken worden dat gedurende deze bijzondere periode de suppletie wel doorbetaald wordt. Om geen verworven rechten situaties te krijgen, dient u dit goed vast te leggen.

      In geval van al lopende re-integratie verplichtingen of nieuwe gevallen moet u ervoor zorgen dat goed vastgelegd wordt waarom er geen re-integratie inspanningen worden verricht. Het later alleen aangeven dat het stilgelegen heeft gedurende de coronacrisis is niet voldoende. Het UWV heeft aangegeven de maatregelen die door de werkgever zijn genomen in het kader van de coronacrisis mee te nemen in het beoordelen van de re-integratie inspanningen.

      Wettelijk kader: 

      • Vakantieregeling: dwingendrechtelijke vakantiewetgeving van toepassing waar in beginsel niet van afgeweken kan worden.
      • Verlofregeling: de vakantiewetgeving zoals bij vakantiedagen is niet van toepassing, partijafspraak is leidend.

      De naam van de regeling is niet bepalend! Zo vallen atv-dagen in beginsel onder ‘verlofregeling’, maar de enkele stempel ‘atv-dag’ is niet voldoende om de vakantiewetgeving te omzeilen. Hetzelfde geldt voor tijd-voor-tijd regelingen. Zorg er dus voor dat dit wel voldoende duidelijk is indien u iets wilt met het navolgende.

      Kan werknemer verplicht worden vakantiedagen op te nemen? 

      Een werknemer kan in beginsel alleen worden verplicht vakantiedagen op te nemen of deze af te boeken als een arbeidsovereenkomst of cao daarin voorziet. Als niets in de arbeidsovereenkomst of cao is geregeld, mag geen vakantie worden opgenomen/afgeboekt zonder toestemming van de werknemer, zelfs niet als de OR hiermee instemt. Vakantiedagen worden dus in beginsel naar wens van werknemer vastgesteld.

      Kunnen er zomaar vrije dagen worden toegewezen aan een werknemer? 

      Er kunnen niet zomaar collectieve vrije dagen worden toegewezen. Zeker niet als het maximaal toegestane toe te wijzen dagen al zijn ingedeeld. Bovendien moet goed gekeken worden welke aanvullende voorwaarden de cao aangeeft voor het inplannen van een collectieve dag (bijvoorbeeld: deze moet voor 31 december van het voorgaande jaar zijn vastgesteld).

      Vraag uit solidariteit?

      Maar in onderling overleg en met instemming van werknemers zijn er wel mogelijkheden. Een goede/zorgvuldige aanpak is dan wel vereist. Dus het verzoek om vanuit solidariteit wat te verwachten van een werknemer is bespreekbaar, maar zonder instemming kan het niet eenzijdig afgedwongen worden. Indien u wilt dat vakantiedagen toch zoveel als mogelijk worden genoten, treedt dan in overleg met de werknemer en kijk of deze kan worden gestimuleerd om op vakantie te gaan.

      Reeds goedgekeurde vakantiedagen....wat hiermee te doen? 

      Een werkgever hoeft in beginsel niet akkoord te gaan met het verzoek van een werknemer om de goedgekeurde vakantieaanvraag ‘in te trekken’; bijvoorbeeld omdat hij niet meer op vakantie kan gaan. Als de werkgever geen belang heeft bij weigeren van het verzoek tot intrekken van de vakantieaanvraag, kan dit anders zijn. Dat geldt ook indien er een regeling geldt binnen de onderneming die op het intrekken/annuleren van vastgestelde vakantie ziet.

      Bijkopen vakantiedagen. 

      Een werknemer verplichten om vakantiedagen bij te kopen om zo de huidige loonkosten te kunnen drukken, gaat niet. Maar ik kan me voorstellen dat er wel werknemers geïnteresseerd zijn om thans vakantiedagen bij te kopen die ze later kunnen genieten. De afspraken hieromtrent dienen dan wel goed te worden vastgelegd. Hiermee zou u nu dus loonkosten kunnen uitsparen en liquiditeit tijdelijk vergroten.

       

      Deze regeling die een voorlopige looptijd heeft tot 1 juni 2020 en die wordt uitgevoerd door de gemeenten, biedt tijdelijke hulp die is bedoeld voor zelfstandige ondernemers, onder wie zzp’ers, die direct in de financiële problemen zijn gekomen door de coronacrisis en de genomen maatregelen van het rijk.

      De steun kan worden aangevraagd als een aanvullende uitkering voor levensonderhoud voor maximaal drie maanden en/of  voor bedrijfskapitaal bij liquiditeitsproblemen in de vorm van een lening voor bedrijfskapitaal. U kunt als zelfstandig ondernemer met terugwerkende kracht worden gecompenseerd vanaf 1 maart j.l. maar u moet uw aanvraag dan wel indienen gedurende de looptijd van de tijdelijke regeling (tot en met 31 mei a.s.).

      De uitkering voor levensonderhoud vult het inkomen aan tot het sociaal minimum. U dient daartoe te verklaren dat u verwacht dat als gevolg van de coronacrisis uw inkomen de komende 3 maanden minder zal zijn dan het sociaal minimum. Het inkomen wordt dan maximaal drie maanden aangevuld. (voor gehuwden en samenwonenden tot € 1.500 euro netto en voor alleenstaanden tot € 1.050 euro netto). Het betreft een gift en die hoeft dus niet te worden terugbetaald. Zelfstandigen die meer verdienen dan de bijstandsnorm, of naast hun onderneming meer loon ontvangen uit een regulier dienstverband dan de bijstandsnorm, hebben geen recht op aanvulling.

      Zelfstandig ondernemers die als gevolg van de coronacrisis in liquiditeitsproblemen komen, kunnen een lening voor bedrijfskapitaal aanvragen van maximaal € 10.157,= tegen een rentepercentage van 2%. Deze is binnen vier weken beschikbaar. Dit bedrag dient wel terugbetaald te worden. De maximale looptijd van de lening is drie jaar. Tot januari 2021 hoeft echter niet te worden afgelost. Om voor een lening in aanmerking te komen dient aannemelijk gemaakt te worden dat er sprake is van liquiditeitsprobleem als gevolg van de coronacrisis.
      Een aanvraag voor de Tozo wordt zo veel mogelijk digitaal gedaan en kan binnen vier weken worden afgerond. Voor de aanvraag van de benodigde informatie adviseren wij de specificaties op de website van de gemeente waar u woonachtig bent te raadplegen.

      Voorwaarden:

      De zelfstandig ondernemer moet bij de aanvraag verklaren dat hij verwacht dat als gevolg van de coronacrisis zijn inkomen de komende drie maanden minder zal zijn dan het sociaal minimum. Wanneer dit achteraf anders blijkt te zijn, moet dit doorgegeven worden aan de gemeente. Er vind geen onderzoek plaats naar de levensvatbaarheid van het bedrijf en verder hebben het vermogen en het inkomen (van de partner) geen invloed op de aangevraagde tegemoetkoming.

      De regeling geldt voor zelfstandig in Nederland gevestigde en werkzame ondernemers. Aanvragers moeten voldoen aan het urencriterium voor de zelfstandigenaftrek en dat betekent dat zij het afgelopen jaar minimaal 1.225 uur per jaar (24 uur per week) als zelfstandige werkzaam moeten zijn geweest. Verder geldt de eis van een inschrijving bij de Kamer van Koophandel voordat deze regeling is aangekondigd, dus voor 17 maart 2020.

      Verder heeft het kabinet de afgelopen weken een veelheid aan (noodsteun) maatregelen in het leven geroepen om ondernemers te ondersteunen die omzet en inkomstenderving lijden. De twee meest belangrijke daarvan worden hieronder kort toegelicht:  

      • de regeling Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren (TOGS), ook wel “Noodloket” genoemd en
      • het Noodfonds Overbrugging Werkgelegenheid (NOW).

      De regeling is bedoeld voor ondernemers die rechtstreeks getroffen worden door de maatregelen van het kabinet in de coronacrisis. Bedrijven ontvangen een eenmalige tegemoetkoming van  € 4.000,- om met name hun vaste lasten te kunnen betalen.

      Echter, niet alle sectoren vallen onder deze regeling. Sectoren die op dit moment in aanmerking komen zijn:

      • eet- en drinkgelegenheden,
      • bioscopen;
      • haar- en schoonheidsverzorging (onder andere kappers, pedicures, visagisten);
      • reisbemiddeling en reisorganisaties;
      • rijschoolhouders;
      • sauna’s, solaria, zwembaden en fitnesscentra;
      • sportclubs en sportevenementen; en
      • bepaalde private culturele instellingen zoals musea, circus, theaters, schouwburgen en muziekscholen

      Het dient te gaan om ondernemingen die zijn gevestigd buiten de (eigen) woning.

      Voorwaarden:

      Voor een beroep op de TOGS regeling gelden in ieder geval de volgende 3 voorwaarden:

      1. Aanvragen kunnen door ondernemers worden ingediend in de periode van vrijdag 27 maart 2020 tot en met vrijdag 26 juni 2020;
      2. De onderneming moet gevestigd zijn in Nederland;
      3. De hoofdactiviteit van de ondernemingen moeten liggen in de hiervoor genoemde sectoren, hetgeen dient te blijken uit de inschrijving in het handelsregister per de peildatum van 15 maart 2020.
      Als de onderneming aan deze voorwaarden voldoet dan zal de uitbetaling van de gift zo snel als mogelijk na de aanvraag plaatsvinden. Meer informatie over deze regeling valt te lezen op de website van de RVO.

       

      Op  17 maart j.l. is de regeling voor werktijdverkorting per direct ingetrokken en vervangen door het Noodfonds Overbrugging Werkgelegenheid (NOW).  De precieze uitvoeringsregels worden in de loop van de eerste week van april door het ministerie bekend gemaakt. De hoofdlijnen zijn inmiddels wel bekend en luiden:

      Voorwaarde 1
      U verwacht tenminste 20 % omzetverlies.
       
      Voorwaarde 2
      U verplicht zich om geen ontslag om bedrijfseconomische redenen aan te vragen voor uw werknemers voor de periode waarvoor u de tegemoetkoming ontvangt.
       
      Voorwaarde 3
      U betaalt 100% van het loon van uw werknemers door.

      Als u als werkgever aan deze voorwaarden voldoet, kunt u een tegemoetkoming in de loonkosten krijgen tot maximaal 90% van de loonsom. De tegemoetkoming geldt in eerste instantie voor 3 maanden en kan terugwerkende kracht hebben tot 1 maart jl. Als u dus al op 1 maart j.l. of kort daarna bent geconfronteerd met omzetdalingen, kunnen die ook worden meegenomen in de bepaling van de hoogte van de tegemoetkoming.
       
      Na 3 maanden kan de tegemoetkoming onder voorwaarden met nogmaals met 3 maanden worden verlengd.
       
      Hoe werkt de bepaling van de hoogte van de tegemoetkoming uit het NOW?
      Als uw omzet met 100% vermindert, krijgt u 90% van uw loonsom vergoed.
      Als uw omzet met 50% vermindert, krijgt u 45% van uw loonsom vergoed.
      Als uw omzet met 25% vermindert, krijgt u 22,5% van uw loonsom vergoed.

      Nadat u de aanvraag heeft gedaan, zal het UWV op basis van uw aanvraag een voorschot verstrekken ter hoogte van 80% van de verwachte tegemoetkoming.
      Verwacht u een omzetverlies van 50%? Dan is de verwachte tegemoetkoming dus 45% en ontvangt u als voorschot van het UWV 36% van de loonsom.
      Voor aanvragen boven een nog te bepalen omvang, zal een accountantsverklaring vereist zijn. Waar de grens op dit moment ligt, is nog niet bekend.

      Let wel, het lijkt dus – op basis van de nu bekende informatie – te gaan om een vergoeding van de loonsom en dus niet om bijvoorbeeld het maximumdagloon.
       
      Begin april zal de aanvraagprocedure bekend worden gemaakt. De aanvraag zal in ieder geval via het UWV gaan verlopen. Via onze site zal u daarvan op de hoogte worden gebracht en uiteraard helpen wij u graag met het aanvragen van een tegemoetkoming uit het NOW, zodra dit mogelijk is. 

      Voor welke werknemers ontvang ik een tegemoetkoming uit het NOW?
      De tegemoetkoming geldt voor al uw werknemers, dus ook voor de mensen met een oproep contract en uitzendkrachten.

      Ik heb de tegemoetkoming ontvangen, kan de hoogte nog worden aangepast?
      Achteraf zal worden vastgesteld wat de werkelijke daling in de omzet is geweest en zal afhankelijk daarvan de tegemoetkoming worden aangepast. Daarbij zal nabetaling of terugvordering aan de orde kunnen zijn.
        
      Kunnen uw werknemers blijven werken?
      Ja, stoppen met werken is namelijk geen voorwaarde voor de toekenning van de tegemoetkoming. De werknemers verbruiken ook geen WW-rechten als u gebruik maakt van deze regeling.

      In zijn algemeenheid geldt tenslotte, dat het kabinet een op moreel appel doet op ondernemers, om zich alleen dan aan te melden, wanneer daar conform de inhoud van de betreffende regeling ook echt recht op bestaat.  

      Ondernemingsrecht

      Nu met deze crisis komen banken ondernemers flink tegemoet door zelf hun steentje bij te dragen. Er zijn allerlei regelingen waar nu gebruik van gemaakt kan worden maar waarvan nog niet 100% duidelijk is hoe en op welke wijze ze aangevraagd kunnen worden of hoe ze zullen worden uitgevoerd. Het feit dat eventuele rente en aflossing kan worden opgeschort wil nog niet altijd zeggen dat je voldoende liquide middelen hebt om de komende periode door te komen. Als je nu dus additionele financiering nodig hebt van de bank zal zij ook kritisch kijken naar hoe nu de financieringslasten zijn en hoe de resultaten waren tot nu toe. Zorg dus dat je cijfers in orde zijn als je het gesprek aan gaat en dat je een plan hebt om de komende periode door te komen. Het is geen verplichting van de bank om nu bij te springen maar er is natuurlijk wel een bepaalde zorgplicht op dit moment. Kom je niet verder of wil je hierover van gedachten wisselen bel of mail ons.

      De faillissementswet zegt dat een schuldenaar die verkeert in “de toestand dat hij heeft opgehouden te betalen” op eigen aangifte of op verzoek van een of meer schuldeisers door de rechter in staat van faillissement wordt verklaard.

      Als je bestuurder bent mag je niet tot in lengte van dagen doorgaan met ondernemen en daarbij (nieuwe) schulden blijven maken. In de literatuur en jurisprudentie zijn verschillende normen geformuleerd om invulling te geven aan de definitie van “toestand van opgehouden te betalen”. Algemeen mag aangenomen worden dat als er geen enkel vooruitzicht meer is op inkomende geldstromen en je langere tijd niet meer in staat bent aan meerdere lopende verplichtingen te voldoen je zelf het faillissement aan moet vragen. Doe je dat niet dan is er een gerede kans dat je als bestuurder aansprakelijk kunt worden gehouden. Heb je moeite bij het maken van een beslissing of het beoordelen van de situatie neem dan contact met ons op.

      Ineens staat uw onderneming er heel anders voor. Kunt u dan nog wel verplichtingen aangaan?

      Als bestuurder van een onderneming dient u na te gaan, welke mogelijkheden een bank of de huidige overheidsmaatregelen bieden.

      Daarnaast is het zaak om duidelijk met uw contractpartij te communiceren over wat zal gelden als de onderneming haar verplichtingen niet kan nakomen. Vooral in deze tijden.

      De hoofdregel in normale tijden is dat een bestuurder van een besloten vennootschap persoonlijk aansprakelijk kan zijn voor de schade, indien deze een overeenkomst aangaat waarvan hij weet of kan weten dat de onderneming die niet zal zal kunnen komen.

      Daarnaast blijft het belangrijk om de boedkhouding goed bij te laten houden en om de jaarrekening tijdig te publiceren bij de kamer van koophandel. Anders kan ook dat gevolgen hebben voor mogelijke persoonlijke aansprakelijkheid.

      Denk bij betalingsonmacht daarnaast aan tijdige melding daarvan bij de belastingdienst. Niet tijdige melding kan namelijk ook leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid. Kijkt u echter eerst naar de huidige overheidsmaatregelen inzake versoepeling van uitstel van belasting.

      Wat geldt als vanwege de corona-gevolgen niet aan contractuele verplichtingen voldaan kan worden voldoen?

      Volgens de Nederlandse wetgeving kan dat niet aan u worden toegerekend als dat niet aan uw schuld te wijten is en ook niet volgens de overeenkomst of “ volgens in het verkeer geldende opvattingen “ voor uw rekening komt.

      De inhoud van de overeenkomst – en als onderdeel daarvan mogelijk algemene voorwaarden – kunnen dus bepalend zijn. Veel algemene voorwaarden geven een heel ruime definitie van wat “ overmacht “ valt.

      In dat geval is uw positie duidelijk. Daarbij kan ook geregeld zijn, wat de gevolgen voor beide partijen zijn bij overmacht.

      Indien dit punt niet duidelijk in de overeenkomst of algemene voorwaarden is geregeld, is het antwoord dus ook afhankelijk van wat geldt volgens de in het verkeer geldende opvattingen.

      Bij een terecht beroep op overmacht kan de andere partij geen schadevergoeding vorderen. Wel kan de overeenkomst dan worden ontbonden. In een overeenkomst of algemene voorwaarden kunnen de gevolgen anders zijn geregeld.

      In internationele verhoudingen is de eerste vraag volgens het recht van welk land deze vragen dienen te worden beantwoord. En zal dat recht bepaland zijn voor het antwoord. Tenzij het antwoord al duidelijk in de overeenkomst of algemene voorwaarden staat.